Noel là gì? Ý nghĩa Giáng Sinh thật sự đằng sau ngày 25/12
Giáng Sinh, hay Noel, là ngày lễ kỷ niệm Chúa Giê-xu ra đời tại Bết-lê-hem hơn 2.000 năm trước. Lễ được mừng vào ngày 25/12, và đêm 24/12 là đêm Giáng Sinh. Ý nghĩa Giáng Sinh nằm gọn trong một cái tên Kinh Thánh đặt cho em bé ấy: Em-ma-nu-ên, nghĩa là "Đức Chúa Trời ở cùng chúng ta". Đức Chúa Trời không đứng xa con người. Ngài đến gần, trong hình hài một em bé nằm trong máng cỏ.
Chúa Giê-xu, là trung tâm của cả mùa lễ này. Cây thông, đèn nháy, quà tặng và ông già Noel đến sau. Bài viết dưới đây kể lại câu chuyện gốc, giải thích các biểu tượng bạn thấy ngoài phố, và trả lời những câu hỏi người Việt hay thắc mắc mỗi tháng 12.
Noel là ngày gì?
Noel là ngày 25/12 hằng năm. Chữ "Noel" đến từ tiếng Pháp Noël, gốc La-tinh natalis, nghĩa là "ngày sinh". Người Việt mượn chữ này từ thời Pháp thuộc. Chữ tiếng Anh Christmas ghép từ Christ (Đấng Christ, tức Đấng được Đức Chúa Trời xức dầu, chọn lựa) và mass (buổi lễ). Cả hai cái tên đều chỉ về một điều: ngày sinh của Chúa Giê-xu.
Câu chuyện Giáng Sinh đã xảy ra như thế nào?
Câu chuyện Giáng Sinh được ghi lại trong hai sách của Kinh Thánh: Ma-thi-ơ chương 1–2 và Lu-ca chương 1–2. Đây là câu chuyện về một cô gái trẻ, một người thợ mộc, một chuyến đi xa và một đêm không tìm được chỗ trọ.
Ở thị trấn nhỏ Na-xa-rét, miền Ga-li-lê, có một cô gái tên Ma-ri đã đính hôn với Giô-sép. Một ngày, thiên sứ Gáp-ri-ên hiện đến và báo rằng cô sẽ mang thai một con trai bởi quyền năng của Đức Thánh Linh, và phải đặt tên con là Giê-xu (xem Lu-ca 1:26-38). Ma-ri hỏi lại: chuyện ấy sao xảy ra được, khi cô chưa từng ăn ở với ai? Rồi cô nhận lời.
Giô-sép biết tin vợ sắp cưới có thai thì định âm thầm từ hôn, để cô khỏi bị bêu xấu. Trong giấc mơ, thiên sứ bảo ông đừng sợ cưới Ma-ri, vì đứa trẻ đến từ Đức Thánh Linh (xem Ma-thi-ơ 1:18-25). Ông tỉnh dậy và làm đúng như vậy.
Gần ngày sinh, hoàng đế La Mã Sê-sa Au-gút-tơ ra lệnh kiểm tra dân số. Mỗi người phải về quê gốc để đăng ký. Giô-sép thuộc dòng dõi vua Đa-vít nên phải về Bết-lê-hem, cách Na-xa-rét khoảng 140 km, đi bộ mất nhiều ngày. Ma-ri lúc đó đang mang thai những tuần cuối.
Bết-lê-hem đông nghẹt người về đăng ký. Không còn chỗ trong nhà trọ. Ma-ri sinh con ở nơi người ta nhốt gia súc, lấy khăn quấn em bé và đặt nằm trong máng cỏ, tức cái máng đựng thức ăn cho súc vật (xem Lu-ca 2:1-7). Kinh Thánh chỉ nhắc đến máng cỏ. Hình ảnh hang đá hay chuồng bò mà ta thấy hôm nay đến từ truyền thống về sau.
Cũng đêm ấy, ngoài đồng có mấy người chăn chiên đang thức canh bầy. Một thiên sứ hiện ra, ánh sáng chói lòa, và báo cho họ tin vui:
"Nhưng thiên sứ bảo họ: “Đừng sợ! Nầy, ta báo cho các ngươi một tin lành, đây sẽ là niềm vui lớn cho mọi người. Vì hôm nay tại thành Đa-vít, một Đấng Cứu Thế, là Đấng Christ, là Chúa đã được sinh ra cho các ngươi." (Lu-ca 2:10-11)
Họ vội vàng vào thành, tìm thấy em bé nằm trong máng cỏ đúng như lời thiên sứ nói, rồi đi kể cho mọi người nghe
Những nhân vật trong hang đá Giáng Sinh là ai?
Mỗi nhân vật trong hang đá đều có thật trong câu chuyện Kinh Thánh, dù vài chi tiết đã được truyền thống thêm vào. Nhìn từng người một, bạn sẽ thấy câu chuyện này kể về ai được Đức Chúa Trời mời đến trước.
Hài nhi Giê-xu
Em bé nằm giữa hang đá là lý do của cả ngày lễ. Tên Giê-xu có nghĩa là "Đức Chúa Trời giải cứu". Thiên sứ giải thích với Giô-sép rằng em bé sẽ cứu dân mình khỏi tội lỗi (xem Ma-thi-ơ 1:21). Người theo Chúa tin rằng Chúa Giê-xu vừa là người thật, vừa là Đức Chúa Trời đến sống giữa loài người. Đó là lý do hơn hai nghìn năm sau người ta vẫn mừng sinh nhật của Ngài.
Ma-ri và Giô-sép
Ma-ri là một cô gái bình thường ở một thị trấn nhỏ, có lẽ còn rất trẻ. Giô-sép là thợ mộc. Cả hai đều phải chấp nhận một điều khó hiểu và dễ bị người khác dị nghị. Ma-ri tin lời thiên sứ, Giô-sép tin giấc mơ của mình, và họ cùng nhau nuôi đứa trẻ.
Những người chăn chiên
Người chăn chiên thời đó là tầng lớp thấp trong xã hội, làm việc ngoài đồng, ít được ai coi trọng. Vậy mà họ là những người đầu tiên nghe tin Chúa Giê-xu ra đời. Tin vui đến với người nghèo trước, rồi mới lan ra.
Các nhà thông thái và ngôi sao
Người Việt quen gọi họ là "ba vua". Kinh Thánh gọi họ là các nhà thông thái từ phương đông, những người nghiên cứu các vì sao (xem Ma-thi-ơ 2:1-12). Kinh Thánh không nói họ có ba người. Con số ba đến từ ba món quà: vàng, nhũ hương và một dược. Họ thấy một ngôi sao lạ, hiểu rằng có một vị vua mới ra đời, và lên đường đi tìm.
Có hai chi tiết ít người biết. Các nhà thông thái tìm thấy Chúa Giê-xu trong một ngôi nhà (Ma-thi-ơ 2:11), không phải trong chuồng. Và vua Hê-rốt sau đó ra lệnh giết các bé trai từ hai tuổi trở xuống (Ma-thi-ơ 2:16), dựa theo thời điểm các nhà thông thái thấy ngôi sao. Vậy có lẽ họ đến khi Chúa Giê-xu đã được vài tháng, thậm chí gần hai tuổi. Trong hang đá, người chăn chiên và ba vua đứng cạnh nhau cho đẹp, nhưng ngoài đời thật họ đến vào hai thời điểm khác nhau.
Điều đáng nói là các nhà thông thái là người ngoại quốc, theo một tôn giáo khác. Đức Chúa Trời vẫn dẫn họ đến gặp Chúa Giê-xu.
Các thiên sứ
Thiên sứ xuất hiện nhiều lần trong câu chuyện: với Ma-ri, với Giô-sép trong giấc mơ, với những người chăn chiên. Gần như lần nào câu đầu tiên của thiên sứ cũng là "đừng sợ". Thiên sứ trong Kinh Thánh khác xa hình những em bé có cánh trên thiệp Noel. Họ khiến người nhìn thấy run sợ.
Ý nghĩa Giáng Sinh với người theo Chúa Giê-xu
Với người theo Chúa, ý nghĩa Giáng Sinh là Đức Chúa Trời đã đến gần con người. Ngài không gửi một lá thư hay một bộ luật mới. Ngài đến, sinh ra như một em bé, sống một đời người.
Sách Ma-thi-ơ nhắc lại một lời tiên tri được viết hơn 700 năm trước đó, trong sách Ê-sai:
“Nầy, một trinh nữ sẽ mang thai, và sinh một con trai, Rồi người ta sẽ đặt tên con trai ấy là Em-ma-nu-ên,” nghĩa là Đức Chúa Trời ở cùng chúng ta." (Ma-thi-ơ 1:23)
Nhiều người nghĩ Đức Chúa Trời, nếu có, thì ở rất xa, khó gần, chỉ để ý đến người tốt. Câu chuyện Giáng Sinh kể ngược lại. Đức Chúa Trời chọn một gia đình nghèo, một cái máng cỏ, một nhóm người chăn chiên. Ngài đến với người bị coi thường và người ngoại quốc, ngay từ đêm đầu tiên.
Kinh Thánh nói rõ vì sao Ngài đến: vì Đức Chúa Trời yêu thương thế gian (xem Giăng 3:16). Giáng Sinh là món quà đầu tiên, và cũng là lý do người ta tặng quà cho nhau vào dịp này.
Giáng Sinh là phần mở đầu. Em bé ấy lớn lên, chữa lành người bệnh, dạy về Nước Đức Chúa Trời, chịu chết trên thập tự giá và sống lại vào ngày mà ngày nay người ta mừng là Lễ Phục Sinh. Bạn có thể đọc tiếp toàn bộ câu chuyện trong bài Chúa Giê-xu là ai? hoặc xem dòng thời gian cuộc đời Chúa Giê-xu.
Vì sao Giáng Sinh là ngày 25/12?
Kinh Thánh không ghi ngày sinh của Chúa Giê-xu. Ngày 25/12 được chọn sau này. Ghi chép sớm nhất còn lại về lễ Giáng Sinh vào ngày 25/12 nằm trong một bộ lịch La Mã soạn năm 354, cho biết Hội Thánh ở Rô-ma đã mừng ngày này từ khoảng năm 336.
Có hai cách giải thích chính, và cả hai đều có người ủng hộ:
Ngày 25/12 trùng với lễ thần Mặt Trời Bất Bại (Sol Invictus) của người La Mã, mừng mặt trời "trở lại" sau đông chí. Tín hữu thời đó có thể đã chọn ngày này để mừng Chúa Giê-xu, Đấng Kinh Thánh gọi là ánh sáng của thế gian.
Một số tín hữu thời đầu tính rằng Chúa Giê-xu được thụ thai ngày 25/3. Cộng thêm chín tháng thì ra 25/12.
Năm sinh của Chúa Giê-xu cũng không phải năm 1 như nhiều người nghĩ. Lịch Công nguyên do tu sĩ Dionysius Exiguus tính vào thế kỷ 6 và lệch vài năm. Kinh Thánh cho biết Chúa Giê-xu ra đời khi vua Hê-rốt Đại đế còn sống, mà theo sử gia Josephus, Hê-rốt mất khoảng năm 4 trước Công nguyên. Vì vậy, đa số ước tính Chúa Giê-xu sinh khoảng năm 6 đến 4 trước Công nguyên.
Ngày tháng không làm thay đổi sự kiện. Người theo Chúa không mừng một con số trên lịch. Họ mừng việc Chúa Giê-xu đã đến.
Ý nghĩa các biểu tượng Noel: hang đá, ngôi sao, cây thông, ông già Noel
Một số biểu tượng Noel đến thẳng từ Kinh Thánh, số khác là phong tục châu Âu được thêm vào sau nhiều thế kỷ. Dưới đây là một số biểu tượng phổ biến vào ngày Noel:
Hang đá (máng cỏ): Lu-ca 2:7. Năm 1223, Phan-xi-cô thành Assisi dựng cảnh máng cỏ với người và vật thật ở làng Greccio, nước Ý. Từ đó phong tục lan rộng.
Ngôi sao: Ma-thi-ơ 2:2 và 2:9: ngôi sao dẫn các nhà thông thái đến chỗ Chúa Giê-xu.
Cây thông: Phong tục từ nước Đức, không có trong Kinh Thánh.
Hang đá (máng cỏ)
Nguồn gốc: Lu-ca 2:7. Năm 1223, Phan-xi-cô thành Assisi dựng cảnh máng cỏ với người và vật thật ở làng Greccio, nước Ý. Từ đó phong tục lan rộng.
Ý nghĩa: Đức Chúa Trời đến trong cảnh nghèo khó, gần gũi người bình thường.
Ngôi sao
Nguồn gốc: Trong sách Ma-thi-ơ 2:2 và 2:9: ngôi sao dẫn các nhà thông thái đến chỗ Chúa Giê-xu.
Ý nghĩa: Lời mời đi tìm và gặp Chúa Giê-xu, dành cho cả người ở xa.
Cây thông
Nguồn gốc: Phong tục từ nước Đức, không có trong Kinh Thánh.
Ý nghĩa: Cây xanh giữa mùa đông, về sau được người theo Chúa dùng để nhắc về sự sống.
Ông già Noel
Nguồn gốc: Từ Ni-cô-la, một giám mục thế kỷ 4 ở Myra (nay thuộc Thổ Nhĩ Kỳ), nổi tiếng giúp đỡ người nghèo. Người Hà Lan gọi ông là Sinterklaas; khi sang Mỹ, tên này thành Santa Claus.
Ý nghĩa: Lòng tốt và sự cho đi. Ông già Noel không có mặt trong câu chuyện Giáng Sinh gốc.
Quà tặng
Nguồn gốc: Món quà của các nhà thông thái (Ma-thi-ơ 2:11).
Ý nghĩa: Nhắc đến món quà lớn nhất: Đức Chúa Trời ban Con Ngài cho thế gian.
Thánh ca
Nguồn gốc: Bài "Đêm Thánh Vô Cùng" (Silent Night) được viết năm 1818 ở nước Áo và nay được hát bằng hàng trăm thứ tiếng.
Ý nghĩa: Kể lại đêm Chúa Giê-xu ra đời bằng âm nhạc.
Giáng Sinh ở Việt Nam được tổ chức như thế nào?
Ở Việt Nam, Giáng Sinh vừa là lễ tôn giáo của người theo Chúa, vừa là dịp vui chơi cuối năm của rất nhiều người không theo đạo. Đêm 24/12 thường đông vui hơn cả ngày 25.
Tối 24/12, đường phố quanh Nhà thờ Đức Bà ở TP.HCM và Nhà thờ Lớn ở Hà Nội thường kẹt cứng người đi chụp ảnh, ngắm đèn. Các xóm đạo như khu Bùi Phát ở TP.HCM treo đèn ngôi sao và dựng hang đá lớn từ đầu tháng Mười Hai. Người trẻ hẹn nhau đi chơi Noel, công ty tổ chức tiệc cuối năm và trao đổi quà.
Trong nhà thờ, ngày lễ mang một không khí khác. Các Hội Thánh Tin Lành thường có chương trình Giáng Sinh với thánh ca, kịch về đêm Chúa Giê-xu ra đời, đọc Kinh Thánh và quà cho trẻ em. Nhiều nhà thờ mở cửa đón cả người chưa tin Chúa. Người Công giáo dự lễ đêm vào tối 24/12.
Giáng Sinh không nằm trong danh sách ngày nghỉ lễ hưởng lương của Bộ luật Lao động 2019 (Điều 112), nên phần lớn người lao động vẫn đi làm ngày 25/12, trừ khi công ty cho nghỉ riêng.
Giáng Sinh này có ý nghĩa gì với bạn?
Có thể bạn chưa từng bước vào một nhà thờ. Có thể với bạn, Noel chỉ là ly trà sữa với bạn bè dưới một hàng đèn vàng. Câu chuyện Giáng Sinh vẫn dành cho bạn.
Những người đầu tiên được mời đến gặp Chúa Giê-xu không phải người sùng đạo. Họ là mấy người chăn chiên làm ca đêm, và vài người nước ngoài theo một tôn giáo khác. Đức Chúa Trời không đòi họ phải hiểu hết mới được đến. Họ chỉ cần đến xem.
Năm nay, khi đi ngang một hang đá ngoài phố, bạn có thể dừng lại một phút. Nhìn em bé trong máng cỏ và tự hỏi: nếu Đức Chúa Trời thật sự đã đến gần như vậy, thì Ngài muốn nói gì với mình? Nếu muốn tìm câu trả lời, bạn có thể xem cuộc đời Chúa Giê-xu được kể lại trên màn ảnh, hoặc trò chuyện với một người sẵn sàng lắng nghe.
Câu hỏi thường gặp
Noel là ngày 24 hay 25?
Người không tin Chúa có đón Giáng Sinh được không?
Chúa Giêsu sinh ra ở đâu?
Tại sao gọi là Noel?
Ông già Noel có thật không?
Noel là ngày 24 hay 25?
Ngày Giáng Sinh là 25/12. Ngày 24/12 là đêm Giáng Sinh, tức đêm trước ngày lễ, nên người Việt thường đi chơi Noel và đi nhà thờ vào tối 24.
Người không tin Chúa có đón Giáng Sinh được không?
Được. Rất nhiều người Việt không tin Chúa vẫn đón Noel, và các nhà thờ thường mở cửa chào đón mọi người trong mùa lễ. Bạn có thể đến dự một chương trình Giáng Sinh, nghe thánh ca và tìm hiểu câu chuyện mà không cần cam kết gì.
Chúa Giêsu sinh ra ở đâu?
Chúa Giê-xu sinh ra tại Bết-lê-hem, một thị trấn nhỏ phía nam Giê-ru-sa-lem, nay thuộc vùng Bờ Tây. Ngài lớn lên ở Na-xa-rét, miền Ga-li-lê, nên thường được gọi là "Giê-xu người Na-xa-rét"
Tại sao gọi là Noel?
Noel là chữ tiếng Pháp, gốc La-tinh natalis, nghĩa là "ngày sinh". Người Việt mượn từ này trong thời Pháp thuộc và dùng song song với "Giáng Sinh", tức "giáng thế sinh ra".
Ông già Noel có thật không?
Ông già Noel bắt nguồn từ một người có thật: Ni-cô-la, giám mục thành Myra ở thế kỷ 4, nổi tiếng âm thầm giúp người nghèo. Hình ảnh ông già râu trắng mặc đồ đỏ, cưỡi xe tuần lộc là hình tượng hiện đại, hình thành chủ yếu ở Mỹ.
Nếu Giáng Sinh năm nay khiến bạn tò mò về em bé trong máng cỏ, hãy xem phim Cuộc Đời Chúa Giê-xu bằng tiếng Việt, miễn phí, kể lại cuộc đời Ngài theo sách Lu-ca. Và nếu bạn có câu hỏi, dù là câu hỏi khó, đội ngũ của chúng tôi luôn sẵn lòng trò chuyện cùng bạn.